เลขทะเบียนวัตถุ : 026
คันไถ
1891
รายละเอียด

ชื่อ คันไถ

ขนาด ยาว ๒๐๐ - ๓๐๐ ซม.

ลักษณะ -

สภาพวัตถุ สภาพดี

ประโยชน์ใช้สอย

คันไถ ภาษามลายูเรียก นางา เป็นเครื่องมือในการเกษตรกรรม เช่น การทำไร่ ทำนา ทำสวน ใช้สำหรับพลิกกลับหน้าดินให้ดินร่วนก่อนจะเพาะปลูกข้าว

คันไถ ประกอบด้วยส่วนต่าง ๆ คือ หัวหมู เป็นส่วนที่วางกับพื้น ช่วงกลางเจาะรูสำหรับเสียบคันไถ โดยใช้ลิ่มไม้ตอกอัดไว้ ส่วนหน้าสุดทำแหลมมน สำหรับใส่ผาลเพื่อไถดิน หัวหมูส่วนนี้จะมีลักษณะลาดเฉียงโค้ง ลงไปรับเรียบสนิทกับผาล เรียกว่า หน้ายาม หัวหมูส่วนนี้ช่างจะใช้ขวานหรือมีดถากตกแต่งอย่างดี เมื่อผาลไถดินแล้ว พอดินถูกลากผ่าน หน้ายามจะพลิกกลับบนไว้ล่างทันที หัวหมูจะยาวประมาณ ๖๐ เซนติเมตร สูง ๓๐ เซนติเมตร

หางยาม เป็นส่วนที่เสียบลงบนหัวหมู มีลักษณะโค้งงอ ส่วนปลายมีที่จับสำหรับบังคับไถให้ทรงตัว หรือเคลื่อนไปในทิศทางที่ต้องการ ความสูงจากพื้น ๗๐ เซนติเมตร ตรงกลางเจาะเป็นช่องสำหรับเสียบติดกับหางยาม โดยมีลิ่มไถตอกยึดไว้ คันไถมี ๒ แบบ แบบหนึ่งใช้ ?แอกคู่? คือ เทียมวัว ๒ ตัว ลักษณะตรง ยาวในช่วงต้น ส่วนปลายเล็กงอนเชิดขึ้น ด้านข้างของคันไถห่างจากปลายสุดลงมาราว ๒ ศอก ตอกลิ่มหรือเดือยไม้ขนาดโตกว่าหัวแม่เท้าติดไว้ถาวร ลิ่มไม้นี้จะคอดด้านตรงข้ามกับงอนไถ โผล่ยาวจากคันไถราว ๒ เซนติเมตร สำหรับเกี่ยว ?สายทาม? ซึ่งเป็นเชือกหรือหวายคล้องไถกับแอก ลิ่มไม้นี้เรียกว่า นกจอก อีกแบบใช้ ?แอกเดี่ยว? คือ เทียมด้วยวัว/ควายตัวเดียว มีลักษณะตรงในช่วงที่เสียบติดกับหางยาม ส่วนปลายงอนต่ำ เมื่อวางไถตั้งตรงงอนไถจะต่ำเกือบเรี่ยดิน คันไถไถเดี่ยวถ้าไม่ใส่นกจอกก็จะทำงอนไถให้คอดสำหรับเกี่ยวเชือกซึ่งผูกโยงจากโกกหรือแอกบนคอสัตว์

ประวัติ/ตำนาน -

อายุโดยประมาณ -

วัสดุ
ไม้เนื้อแข็ง
หมวดหมู่
เหรียญ
สถานที่เก็บ/จัดแสดง
หอวัฒนธรรมภาคใต้